Elastyczna umowa o przyłączenie pozwala przyłączyć farmę, magazyn albo odbiorcę tam, gdzie sieć nie przyjmie dziś pełnej mocy, ale zostanie rozbudowana. Instalacja pracuje wtedy z ograniczeniami wprowadzania albo poboru energii, aż operator skończy inwestycję. Obok niej nowelizacja Prawa energetycznego z 2026 r. wprowadziła umowę konfigurowalną, w której ograniczenia mogą obowiązywać bez końca. Dla inwestora po odmowie albo przed wnioskiem w przeciążonym rejonie to dwie realne drogi do przyłączenia, które wcześniej nie istniały.

Stan prawny na 9 listopada 2026 r.

Czym jest elastyczna umowa o przyłączenie?

Definicję zawiera art. 3 pkt 11l Prawa energetycznego, dodany ustawą z 13 marca 2026 r.: to umowa o przyłączenie zawierająca postanowienia o ograniczeniu wprowadzania energii do sieci albo poboru energii z sieci.

Operator może ją zawrzeć, gdy spełnione są dwa warunki (art. 7¹ ust. 1):

  • przyłączenie bez ograniczeń wymaga rozbudowy sieci, którą operator ma w planie rozwoju uzgodnionym z Prezesem URE,
  • przyłączenie bez ograniczeń nie jest możliwe na istniejącej infrastrukturze.

Warunki przyłączenia, umowa o przyłączenie i umowa dystrybucyjna zawierają wtedy ograniczenia w kierunku wprowadzania albo poboru energii oraz zakres rozbudowy sieci, na który instalacja czeka (art. 7¹ ust. 3).

Jak długo trwają ograniczenia?

Ograniczenia obowiązują do czasu rozbudowy sieci, ale nie dłużej niż trzy lata od dnia zakończenia budowy całego przyłączanego obiektu i uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, jeśli obiekt go wymaga (art. 7¹ ust. 3). Po zakończeniu rozbudowy operator ma 30 dni, żeby poinformować o tym podmiot z elastyczną umową (art. 7¹ ust. 4).

Ustawa zastrzega też, że elastyczna umowa nie zwalnia operatora z obowiązku zrealizowania inwestycji z planu rozwoju, nie może jej utrudniać i musi chronić odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen i opłat (art. 7¹ ust. 2).

Oś czasu umowy elastycznej: zawarcie umowy, pozwolenie na budowę, koniec budowy i najwyżej 3 lata ograniczeń przed pełną mocą

Czym różni się umowa konfigurowalna?

Konfigurowalna umowa o przyłączenie (art. 3 pkt 11m i art. 7²) dotyczy trudniejszej sytuacji: przyłączenie bez ograniczeń nie jest możliwe nawet po planowanej rozbudowie sieci. Ograniczenia w takiej umowie:

  • mogą być zmienne w czasie i odnosić się do zdefiniowanych zdarzeń albo parametrów pracy sieci,
  • mogą zależeć w szczególności od przedziałów czasowych, parametrów sieci w punkcie przyłączenia lub na danym obszarze, pracy instalacji innych podmiotów i poziomu rezerw w systemie,
  • mogą obowiązywać bezterminowo.

Operator nie musi podejmować działań, które usuną te ograniczenia (art. 7² ust. 5). Strony mogą za to ustalić opłatę za przyłączenie w wysokości rzeczywistych kosztów przyłączenia i innych kosztów potrzebnych do realizacji umowy (art. 7² ust. 6).

Cecha Umowa elastyczna Umowa konfigurowalna
kiedy pełne przyłączenie wymaga rozbudowy sieci z planu rozwoju pełne przyłączenie niemożliwe nawet po planowanej rozbudowie
czas ograniczeń do rozbudowy sieci, najdłużej 3 lata od zakończenia budowy i pozwolenia na użytkowanie może być bezterminowy
rodzaj ograniczeń w kierunku wprowadzania albo poboru energii zmienne w czasie, zależne od zdarzeń i parametrów sieci
obowiązek rozbudowy po stronie operatora tak, zgodnie z planem rozwoju nie
opłata za przyłączenie na zasadach ogólnych strony mogą ustalić rzeczywiste koszty
podstawa art. 7¹ art. 7²

Jak ocenić ofertę z ograniczeniami?

Ograniczenie mocy to energia, której instalacja nie odda do sieci. O tym, czy oferta ma sens, decyduje to, ile tej energii przepada i kiedy. Przed podpisaniem umowy warto ustalić z operatorem:

  1. Jaki jest poziom ograniczenia: cała moc w określonych godzinach czy część mocy przez cały czas.
  2. W jakich godzinach i miesiącach ograniczenie obowiązuje. Dla fotowoltaiki ograniczenie w południe latem kosztuje dużo więcej energii niż ograniczenie wieczorem.
  3. Jaką rozbudowę sieci wskazano w warunkach i kiedy ma się zakończyć. Przy umowie elastycznej to ona wyznacza koniec ograniczeń.
  4. Czy ograniczenie da się złagodzić magazynem energii, który przesunie produkcję na godziny bez ograniczeń.

Z tymi danymi i profilem produkcji instalacji można policzyć utraconą energię rok po roku i porównać ją z czasem oczekiwania na przyłączenie bez ograniczeń.

Umowy z ograniczeniami podlegają tym samym ustawowym terminom co zwykła umowa o przyłączenie: inwestor musi zawiadomić operatora o ostatecznym pozwoleniu na budowę, np. w ciągu 24 miesięcy dla farmy PV i 36 miesięcy dla biogazowni lub farmy wiatrowej, bo inaczej umowa wygasa z mocy prawa (art. 7 ust. 2a).

Kiedy pytać o elastyczną umowę?

Obie umowy operator „może zawrzeć”, więc to nie jest uprawnienie inwestora. Mimo to warto o nie pytać, szczególnie:

  • po odmowie wydania warunków z braku mocy, gdy w planie rozwoju operatora jest rozbudowa stacji albo linii w okolicy,
  • gdy prognoza wolnej mocy pokazuje moc w GPZ dopiero za kilka lat, a projekt mógłby ruszyć wcześniej z ograniczeniami,
  • przy magazynach energii i projektach hybrydowych, które potrafią dopasować pracę do harmonogramu ograniczeń.

Operator musi publikować kryteria obliczania przepustowości sieci i informacje o możliwości przyłączania na podstawie elastycznych umów na obszarach z ograniczeniami (art. 7 ust. 8l pkt 5). Przed rozmową z operatorem sprawdź tę publikację, a także prognozę wolnej mocy dla najbliższych stacji. Jak ją czytać, opisujemy w artykule Prognoza wolnych mocy przyłączeniowych. Inne drogi po odmowie zebraliśmy w artykule Odmowa warunków przyłączenia.

Wolną moc i jej prognozę dla trzech najbliższych GPZ sprawdzisz w wyszukiwarce. Jeśli chcesz omówić ofertę z ograniczeniami dla konkretnego projektu, umów rozmowę.

Źródła